Wat is gezonde voeding?

Vraag tien mensen wat gezonde voeding is en je krijgt waarschijnlijk tien verschillende antwoorden.

De één zegt dat je koolhydraten moet vermijden. De ander is fan van een koolhydraatarm of ketogeen voedingspatroon. Weer iemand anders vertelt dat vet slecht voor je is, terwijl tegenwoordig juist veel mensen denken dat je vooral veel eiwitten nodig hebt voor een goede gezondheid.

Geen wonder dat veel mensen het niet meer weten. In mijn praktijk hoor ik regelmatig opmerkingen als: “Ik weet niet meer wat ik moet geloven” of “Iedereen zegt iets anders.”

En eerlijk gezegd begrijp ik dat wel. Er wordt ontzettend veel geschreven, onderzocht en beweerd over voeding. Tegelijkertijd zie ik dat veel mensen zich vastklampen aan bepaalde overtuigingen. Koolhydraten worden vermeden, vetten worden geschrapt of er wordt juist zoveel mogelijk eiwitrijk gegeten.

Maar wat als we teruggaan naar de basis? Wat als we niet beginnen bij de nieuwste voedingshype, maar bij Gods oorspronkelijke bedoeling met voeding?

Gods ontwerp voor voeding

Wanneer we de Bijbel openen, zien we dat God de mens niet zonder voedsel heeft geschapen. Hij gaf vanaf het begin voeding die bedoeld was om het lichaam te onderhouden en op te bouwen.

In Genesis 1:29 staat:

“Zie, Ik geef u al het zaaddragende gewas dat op heel de aarde is, en alle bomen waaraan zaaddragende vruchten zijn; dat zal u tot voedsel dienen.”

God gaf voeding die rechtstreeks uit Zijn schepping kwam. Voeding die voedt, energie geeft en het lichaam ondersteunt. Dat betekent niet dat we alleen precies moeten eten wat Adam en Eva aten. Na de zondvloed gaf God ook toestemming om dieren te eten. Maar de basisprincipes blijven hetzelfde: voedsel dat door God is gemaakt en niet door mensen is bedacht.

Ik geloof dat gezonde voeding uiteindelijk eenvoudig is. Gezonde voeding is voeding die ons lichaam voedt, opbouwt en ondersteunt zoals God het heeft ontworpen. Laten we daarom eens kijken naar de drie voedingsstoffen waar tegenwoordig zoveel discussie over bestaat: koolhydraten, vetten en eiwitten.

Koolhydraten: niet de vijand

Misschien zijn koolhydraten wel de meest bekritiseerde voedingsstof van deze tijd. Steeds meer mensen vermijden brood, granen, aardappelen of fruit omdat ze bang zijn voor koolhydraten. Toch geloof ik niet dat koolhydraten het probleem zijn.

Wanneer we kijken naar de voeding die God in Genesis geeft, zien we direct dat daarin koolhydraten voorkomen. Granen, vruchten, peulvruchten en veel groenten bevatten van nature koolhydraten. God heeft deze voedingsmiddelen niet voor niets gemaakt.

Koolhydraten zijn de belangrijkste energiebron van ons lichaam. Vooral onze hersenen werken graag op glucose, die uit koolhydraten wordt gevormd. Maar niet alle koolhydraten zijn hetzelfde. God heeft granen gemaakt als een volledige korrel. Zo’n korrel bestaat uit de zemel, de kiem en de meelkern. Samen bevatten deze onderdelen vezels, vitaminen, mineralen en andere waardevolle voedingsstoffen. Deze volledige korrel noemen we een volkoren graan. Volkoren granen geven geleidelijk energie af, waardoor de bloedsuikerspiegel stabieler blijft en je langer verzadigd bent.

Het probleem ontstaat wanneer de mens de korrel gaat bewerken. Dan blijven vaak alleen de zetmeelrijke delen over. Witbrood, koek, gebak, snoep en veel bewerkte producten bevatten vooral deze snelle koolhydraten. Deze zorgen voor snelle stijgingen van de bloedsuiker, gevolgd door een snelle daling. Hierdoor ontstaat vaak opnieuw trek. Het probleem zijn dus niet de koolhydraten die God heeft gemaakt, maar de koolhydraten die wij hebben veranderd.

Vetten: onmisbaar voor het lichaam

Jarenlang werd verteld dat vet slecht voor ons zou zijn. Supermarkten vulden zich met magere producten, vetarme yoghurt, halvarine en allerlei producten waarvan het vetgehalte zo laag mogelijk moest zijn. Maar inmiddels weten we dat ons lichaam vetten juist nodig heeft.

Wanneer we naar Gods schepping kijken, zien we dat vetten van nature voorkomen in noten, zaden, olijven, avocado’s, eieren, vis, zuivel en vlees. Vetten vervullen belangrijke functies in ons lichaam. Ze zorgen voor verzadiging, ondersteunen de aanmaak van hormonen, helpen bij de opname van vitamines en spelen een belangrijke rol in de werking van de hersenen. Ook de lever en gal hebben vetten nodig om goed te functioneren. Dat betekent niet dat alle vetten automatisch gezond zijn.

Veel vetten die tegenwoordig worden gebruikt in sterk bewerkte producten zijn door de mens veranderd. Denk aan gefrituurde snacks, fastfood en producten met kunstmatig bewerkte vetten. Deze passen niet binnen het oorspronkelijke voedselpatroon zoals God dat heeft ontworpen. En zijn dan ook niet gezond. Net als bij koolhydraten geldt ook hier: het probleem zit niet in de voedingsstof zelf, maar in de mate waarin de mens deze heeft bewerkt.

Eiwitten: belangrijk, maar niet alles

Tegenwoordig lijkt het soms alsof alles om eiwitten draait. Je ziet eiwitshakes, eiwitrepen, eiwitkwark en allerlei producten waar extra eiwitten aan zijn toegevoegd.

Eiwitten zijn zonder twijfel belangrijk. Ons lichaam gebruikt ze voor de opbouw en het herstel van spieren, organen, huid, haren, nagels en het immuunsysteem. God heeft eiwitten onder andere gegeven in peulvruchten, noten, zaden, eieren, vis, vlees en zuivel. Maar ook hier geldt dat meer niet altijd beter is.

Veel mensen denken dat ze enorme hoeveelheden eiwitten nodig hebben. Voor topsporters of mensen die intensief trainen kan de behoefte inderdaad hoger liggen. Maar voor de gemiddelde persoon is een normale hoeveelheid eiwitten meestal voldoende. Sterker nog, een gemiddeld voedingspatroon bevat voldoende eiwitten.

Wanneer alle aandacht naar eiwitten gaat, raken andere belangrijke voedingsmiddelen soms naar de achtergrond. God heeft ons lichaam niet gemaakt om op één voedingsstof te draaien. Hij heeft een voedingspatroon ontworpen waarin verschillende voedingsmiddelen elkaar aanvullen.

Gezondheid zit niet in een eiwitshake, een koolhydraatarm dieet of een vetvrij product.

Gezondheid zit in het geheel.

Waarom worden we dan steeds ongezonder?

Als we tegenwoordig meer kennis hebben over voeding dan ooit tevoren, waarom worden we dan niet gezonder? Dat is een belangrijke vraag. De afgelopen honderd jaar is onze voeding drastisch veranderd. We zijn steeds meer bewerkte producten gaan eten. Producten met lange ingrediëntenlijsten, toegevoegde suikers, smaakversterkers en kunstmatige toevoegingen.

Tegelijkertijd zien we een sterke toename van welvaartsziekten zoals:

• Overgewicht
• Diabetes type 2
• Hoge bloeddruk
• Hart- en vaatziekten
• Darmproblemen
• Chronische vermoeidheid

Vooral overgewicht is een groot probleem geworden. Meer dan de helft van de Nederlandse volwassenen heeft tegenwoordig overgewicht. Veel mensen proberen dit op te lossen met een dieet. En hoewel een dieet op korte termijn resultaat kan geven, blijkt het vaak moeilijk om dit levenslang vol te houden. Wanneer iemand langdurig minder eet dan het lichaam nodig heeft, probeert het lichaam energie te besparen. Zodra er weer meer gegeten wordt, slaat het lichaam gemakkelijker reserves op. Hierdoor ontstaat vaak het bekende jojo-effect.

Terug naar de basis

In mijn praktijk zie ik regelmatig wat er gebeurt wanneer mensen teruggaan naar pure en natuurlijke voeding. Mensen ervaren meer energie. Ze slapen beter. Hun stoelgang verbetert. Ze hebben minder trek tussendoor. Ze voelen zich fitter en helderder.

Dat komt niet doordat ze een streng dieet volgen. Het komt doordat hun lichaam eindelijk weer de voedingsstoffen krijgt waarvoor het ontworpen is. Betekent dit dat je nooit meer iets ongezonds mag eten? Nee. Ons lichaam kan prima omgaan met een stukje taart op een verjaardag, een keer uit eten gaan of een bijzondere traktatie. Gezondheid wordt niet bepaald door wat je af en toe eet.

Het probleem ontstaat wanneer bewerkte voeding de basis wordt en echte voeding slechts een uitzondering. Juist daar zie ik de uitdaging van deze tijd. De supermarkt helpt ons niet om gezonde keuzes te maken. Het grootste deel van het aanbod bestaat uit producten die sterk zijn bewerkt. Daarom geloof ik dat het belangrijk is om bewust terug te keren naar de basis.

Een mooi voorbeeld hiervan zie ik tijdens het Daniël vasten. Veel deelnemers ontdekken opnieuw hoe pure, gezonde voeding eigenlijk kan zijn. Ze merken dat hun smaak verandert, hun energie toeneemt en dat ze minder behoefte krijgen aan allerlei bewerkte producten. Maar misschien nog belangrijker: ze ontdekken opnieuw dat God een goede Schepper is.

Hij heeft ons lichaam ontworpen. Hij heeft voedsel gegeven om dat lichaam te onderhouden. En vaak is gezonde voeding uiteindelijk minder ingewikkeld dan wij ervan hebben gemaakt. Hoe dichter we blijven bij het voedsel zoals God het heeft geschapen, hoe dichter we vaak komen bij de gezondheid die Hij voor ogen had.